Sự lan rộng của truyền nhiễm HIV tại Trung Quốc đang gây ra một tác động phá hủy lên những đứa trẻ và cảnh báo sẽ trở thành một bệnh dịch với những chấn động về y tế và xă hội do sự gia tăng nhanh chóng của một bộ phận những đứa trẻ mồ côi nhiễm AIDS. Sự gia tăng này ở Trung Quốc song hành với sự gia tăng của cả thế giới chính là một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của đại dịch AIDS ngày nay.

Tại vùng quê Trung Quốc, rất nhiều ngôi làng mà đến tận bây giờ vẫn có rất ít trẻ em và chúng lại phải liên tục tiễn đưa những cái chết của cha mẹ chúng v́ sự tăng vọt của bệnh AIDS do nguyên nhân bởi sự truyền máu với kim tiêm không được đúng quy cách. Cho đến gần đây th́ những người thân thuộc c̣n lại chăm sóc những đứa trẻ. Và bởi v́ trong nhiều trường hợp những người họ hàng này cũng đang bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS, họ dần trở thành không có khả năng cung cấp sự chăm lo căn bản đến cho những đứa trẻ trong gia đ́nh.  Sự mất mát xảy đến cho trẻ em này đă trở thành rất nghiêm trọng và UNICEF đă đưa thêm vào chỉ số liên quan đến sự lan rộng của HIV/AIDS vào trong “Những thông số xác định các mối hiểm họa dành cho trẻ em”

Vào năm 2003, người ta đă ước tính có khoảng 13 triệu trẻ em dưới 15 tuổi đă mất cha/mẹ hoặc cả hai v́ AIDS. Mặc dù Thái Lan có số trẻ em mồ côi v́ AIDS nhiều nhất thế giới ,những quốc gia khác ở châu Á cũng đang gia tăng về phương diện này.

Tại Cam-pu-chia, Mă Lai và Ấn Độ, số trẻ em mồ côi v́ AIDS đă tăng 400 % từ năm 1994 đến 1997. Tỉ lệ gia tăng này ngang với các quốc gia như Namibia, Nam Phi và Botswana. Mặc dù xét về tỉ lệ % th́ những trẻ em mồ coi ở châu Á nhỏ hơn so với ở các quốc gia phía Nam sa mạc Sahara của Châu Phi, nhưng xét về số lượng th́ ở châu Á cao hơn châu Phi.

Vấn đề trẻ em mồ côi là một vấn đề toàn cầu. Người ta ước tính rằng đến năm 2010, khoảng 106 triệu trẻ em sẽ mất cha/mẹ hoặc cả hai, và 25 triệu trong số đó là do căn bệnh AIDS. Theo ước tính của Bộ Y tế Trung Quốc ,có ít nhất 100,000 trẻ mồ côi do AIDS tại Trung Quốc. Theo văn pḥng UNICEF tại Trung Quốc th́ trong ṿng 5 năm tới sẽ có khoảng 150,000~250,000 trẻ em nữa bị mồ côi do căn bệnh AIDS.

Từ năm 2003, UNICEF đă làm việc với các cơ quan địa phương phụ trách về y tế ,những người lao động, Liên đoàn Phụ nữ và các cộng đồng để cung cấp cả sự hỗ trợ về tinh thần lẫn xă hội cho những đứa trẻ bị ảnh hưởng bởi AIDS. Việc này cũng cung cấp sự hỗ trợ với những Trại Hè Xanh nhằm nâng cao nhận thức tinh thần cho những trẻ em bị ảnh hưởng bởi AIDS.

Những đứa trẻ bị mồ côi bởi cha mẹ chết do AIDS có khả năng cao bị suy sinh dưỡng và thất học, và ở trong một nguy cơ cao của việc trở thành bệnh nhân nhiễm HIV. Cùng với đó, do những đứa trẻ đều rất dễ bị tổn thương xúc cảm, khi chúng trưởng thành sẽ h́nh thành khuynh hướng giới tính sai lạc rất dễ kéo vào một ṿng luẩn quẩn của sự lạm dụng và bóc lột

Điều mà khiến cho t́nh cảnh này trở nên đáng lo ngại đó là hiện trong ít nhất một thập kỉ tới sự gia tăng của số lượng những đứa trẻ mồ côi vẫn tiếp diễn. Điều này cho thấy tại sao mà ngay cả ở những quốc gia mà sự lan rộng HIV đă bị chặn lại th́ số lượng trẻ mồ côi vẫn tiếp tục cao. Theo tiến sĩ Peter Piot, giám đốc điều hành của UNAIDS th́ “Khủng hoảng trẻ mồ côi là một lư do chính để đưa vào dự luật cách cư xử của người lớn với một quy mô rộng lớn hơn”

Những đứa trẻ mồ côi v́ AIDS là một phần của vấn đề lớn hơn, v́ những quốc gia mà có tỉ lệ trẻ mồ côi v́ AIDS cao cũng có một lượng lớn trẻ em bị ảnh hưởng trực tiếp bởi bệnh dịch và đó là những đối tượng thường xuyên dễ bị tấn công. Mặc dù con số ước lượng là khó khăn nhưng người ta cũng tính được là khoảng hơn 3 triệu trẻ em trên toàn thế giới hiện đang sống chung với HIV/AIDS.

Chúng ta cần thiết phải phát triển một chiến dịch giáo dục lớn hơn để giúp mọi người nhận thức được mối nguy hiểm của bệnh truyền nhiễm không khỉ cho chính họ mà con v́ những mối nguy mà họ đưa ra với con cái họ. Phần lớn người Trung Quốc vẫn không biết về việc HIV truyền nhiễm như thế nào. Theo một khảo sát được tiến hành năm 2004 bởi Futures Group Europe và Beijing-based Horizon Research Group th́ chỉ có 8.7% người Trung Quốc biết về các con đường truyền nhiễm của HIV và 25% người ở nông thôn chưa từng bao giờ nghe về căn bệnh này.

Để giúp cho những đứa trẻ mồ côi v́ AIDS một cách trực tiếp và thiết thực hơn th́ cần thiết phải đẩy mạnh việc mở rộng những gia đ́nh có thể bảo vệ và chăm sóc trẻ mồ côi qua việc cung cấp cho họ sự hỗ trợ tài chính bởi những tổ chức và chính quyền địa phương. Những nhu cầu đặc biệt của trẻ mồ côi v́ AIDS phải được xướng lên qua sự hưởng ứng của cộng đồng và qua việc tăng thêm dung lượng của các trại mồ côi.

Một điều cũng quan trọng nữa đó là cần phải hỗ trợ cho công việc của những tổ chức phi chính phủ như là “Quỹ hỗ trợ trẻ em mồ côi v́ AIDS tại Trung Quốc” trong việc hợp tác với các tổ chức phi chính phủ khác nhau để cải thiện sức khỏe, giáo dục và chất lượng cuộc sống cho trẻ mồ côi v́ AIDS.

Một điều quan trọng nữa là phải giảm thiểu những thành kiến không tốt từ việc lan rộng HIV. Rất thông thường là những đứa trẻ mà có cha mẹ bị chết v́ AIDS th́ bị coi là cũng bị nhiễm HIV và bị dèm pha nhiều hơn. Mang tính quyết định là ở việc phát triển những chính sách của chính phủ bao gồm những khung pháp lư hợp pháp về giáo dục và việc làm để hỗ trợ những trẻ em bị mồ côi bởi AIDS và bảo đảm cho những chính sách đó được tuân thủ đúng.